فصلنامه تخصصی فناوری اطلاعات و ارتباطات
دوره و شماره: دوره 5، شماره 4 - شماره پیاپی 17، زمستان 1403، صفحه 1-67 
تعداد مقالات: 6
سیستم پیش‌بینی لینک در شبکه‌های اجتماعی بر اساس الگوریتم فراابتکاری

سیستم پیش‌بینی لینک در شبکه‌های اجتماعی بر اساس الگوریتم فراابتکاری

صفحه 1-14

https://doi.org/10.22034/apj.2025.723052

داود کریم زادگان مقدم، سیده معصومه احمدی شکیب، محمدرضا ثنائی

چکیده شبکه‌های اجتماعی عمدتاً در قالب نمودارهایی با تعداد زیادی راس و یال در قالب یک ماتریس مجاورت نمایش و تحلیل می‌شوند. لبه‌ها روابط بین افراد را نشان می‌دهند و به عنوان پیوند بین رئوس عمل می‌کنند. ویژگی‌های ساختاری هر شبکه با ویژگی‌های لبه‌ها و رئوس درون آن تعیین می‌شود. در این تحقیق که بر روی انواع داده‌های شبکه‌های اجتماعی از پایگاه داده دانشگاه استنفورد انجام شد، از روش پیش پردازش با استفاده از الگوریتم استعماری رقابتی برای عملیات انتخاب ویژگی‌هایی با بالاترین شایستگی (کمترین هزینه) استفاده شد. برای ارزیابی تأثیر انتخاب ویژگی بر خروجی نهایی، آزمایش‌هایی با و بدون عملیات انتخاب ویژگی با استفاده از الگوریتم‌های مختلف که معمولاً در این زمینه استفاده می‌شوند، انجام شد. شاخص‌های معتبر مانند دقت، تشخیص، حساسیت و عمده به طور مستقل بر روی نتایج خروجی با میانگین 10 اجرای برنامه اندازه‌گیری شدند. مقایسه نتایج بین سناریوهای با و بدون انتخاب ویژگی تأثیر قابل توجهی بر همه شاخص‌های نتیجه نهایی نشان داد. بسیاری از ویژگی‌ها در مجموعه داده‌ها یا استفاده نشده بودند یا حاوی حداقل اطلاعات بودند. حذف نکردن این ویژگی‌ها نه تنها بار محاسباتی را افزایش داد، بلکه بر دقت نتایج خروجی به دلیل اجرای زمان‌بر تأثیر گذاشت.

ارتقای امنیت و حریم خصوصی در اینترنت اشیاء براساس تکنولوژی از بلاکچین

ارتقای امنیت و حریم خصوصی در اینترنت اشیاء براساس تکنولوژی از بلاکچین

صفحه 15-24

https://doi.org/10.22034/apj.2025.723054

رضا غفاری

چکیده اینترنت اشیاء به عنوان یک تکنولوژی هوشمند و موثر، نقش بسیار مهمی را در دنیای فناورمحور امروز ایفا می کند. این تکنولوژی به مجموعه ای از ارتباطات و تعاملات رایانه ای و فناور محور مانند حسگرها، واحدهای پردازش، نرم‌افزار و سخت‌افزار با دیگر دستگاه‌ها و سامانه‌ها اشاره دارد که از طریق اینترنت یا دیگر شبکه‌های ارتباطی متصل و مرتبط باشند.
از سوی دیگر بلاکچین یک دفتر کل غیرمتمرکز و توزیع شده است که تراکنش ها را در بسیاری از رایانه ها ثبت می کند. این ساختار تضمین می‌کند هیچ نهاد واحدی نمی‌تواند به کل زنجیره دسترسی داشته باشد تا بتواند کلاهبرداری کند. هر بلوک در زنجیره حاوی لیستی از تراکنش ها، یک مهر زمانی و یک هش رمزنگاری از بلوک قبلی است، بنابراین هر رکورد ایجاد شده به روشی امن غیرقابل تغییر است. فناوری بلاک‌چین به عنوان یکی از نوآوری‌های بزرگ دنیای دیجیتال، در بسیاری از حوزه‌ها از جمله امنیت سایبری به کار گرفته شده است. امنیت یکی از چالش های بنیادین در حوزه اینترنت اشیاء می­باشد که از طریق بلاکچین قابل ارتقا و بهبود می باشد. هدف این تحقیق تحلیل راهکارهای ارتقای امنیت و حریم خصوصی و بکارگیری آن در ایجاد یک سیستم نظارت بر حفظ حریم خصوصی در اینترنت اشیاء بر اساس تکنولوژی بلاکچین می باشد. در نهایت، بلاک‌چین با ویژگی‌های بی نظیر خود می‌تواند به‌عنوان یک ابزار مهم در تقویت امنیت حوزه اینترنت اشیا در برابر تهدیدات مختلف و کاهش ریسک ها مؤثر واقع شود. استفاده از این فناوری در زمینه‌هایی همچون حفاظت از داده‌ها، جلوگیری از دستکاری اطلاعات، و افزایش امنیت سیستم‌های ابری، می‌تواند به کاهش تهدیدات و ارتقای امنیت دیجیتال کمک کند. اگرچه چالش‌هایی در مسیر پذیرش و پیاده‌سازی بلاک‌چین وجود دارد، اما مزایای آن به‌ویژه در این حوزه بسیار چشمگیر است.

ارتقاء کیفیت تجربه جریانهای ویدئویی در شبکه های توزیعی و پارامترها

ارتقاء کیفیت تجربه جریانهای ویدئویی در شبکه های توزیعی و پارامترها

صفحه 25-35

https://doi.org/10.22034/apj.2025.723056

محمدرضا قائدی، عباس لطفی پور

چکیده امروزه به دلیل گسترش شبکه های کامپیوتری و استفاده فراگیر از سرویس های مبتنی بر آن با تنوع و تعدد کاربران مواجع هستیم به همین دلیل رضایت مندی کاربران اهمیت بسزایی دارد. از این رو مفهوم جدیدی به نام کیفیت تجربه کاربران مطرح است. کیفیت تجربه معیاری است برای سنجش لذت یا آزار تجارب مشتری از یک سرویس که بر کل تجربه خدمات تمرکز دارد. این یک مفهوم کل نگر است، شبیه به زمینه تجربه کاربر ، اما ریشه در ارتباطات راه دور دارد.  در ویدیو استریمینگ، کیفیت تجربه به ارزیابی کاربر نهایی از کیفیت سرویس ویدیویی گفته می‌شود. این مفهوم به عواملی بستگی دارد که بر تجربه کاربری تأثیر می‌گذارند و در این پژوهش بررسی و توصیف شد، از جمله مواردی مانند زمان بارگذاری ویدیو (بافرینگ)، نرخ فریم، نرخ بیت، وضوح تصویر و.... برای ارائه‌دهندگان خدمات استریم و تولیدکنندگان محتوا، ارزیابی و بهینه‌سازی QoE اهمیت زیادی دارد زیرا این مسئله می‌تواند تأثیر مستقیمی بر میزان تعامل کاربران، حفظ آنها و در نهایت درآمد داشته باشد. اندازه‌گیری کیفیت تجربه از طریق تکنیک‌ها و معیارهای مختلفی صورت می‌گیرد، مانند نرخ بافرینگ، نرخ فریز شدن ویدیو، زمان شروع پخش و بازخورد مستقیم کاربران. با شناسایی نقاط ضعف در این حوزه، می‌توان کیفیت ویدیو و تجربه کلی کاربران را بهبود بخشید.  با توجه به اهمیت و ضرورت مفهوم کیفیت تجربه در مدیریت فناوری، این پژوهش به ارائه ی رویکردی جهت ارتقاء کیفیت تجربه ی جریان های ویدیویی و عوامل تاثیرگزار بر مبنای مطالعات پیشین می پردازد. در این مطالعه همچنین اثر فاکتورهای موثر بر روی کیفیت تجربه کاربر بررسی و تدوین شده است.

تحلیل و بررسی محورهای توسعه تجارت الکترونیک براساس تکنولوژی اینترنت اشیا در ایران و جهان

تحلیل و بررسی محورهای توسعه تجارت الکترونیک براساس تکنولوژی اینترنت اشیا در ایران و جهان

صفحه 36-46

https://doi.org/10.22034/apj.2025.723057

ساناز محسنی نیا

چکیده اخیرا تکنولوژی اینترنت اشیا (IoT) صنایع فناور محور مختلفی از جمله تجارت الکترونیک را متحول کرده است. با ادغام دستگاه‌های متصل، حسگرها و تحلیل‌های پیشرفته، IoT  امکان تصمیم‌گیری هوشمندانه‌تر، بهبود تجربه مشتری و افزایش کارایی عملیاتی را فراهم می‌کند. این فناوری تبادل داده در زمان واقعی، تحلیل‌های پیش‌بینی‌کننده و خودکارسازی را تسهیل کرده و فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای نوآوری و رشد ایجاد کرده است. ادغام اینترنت اشیا و تجارت الکترونی ک تحول دیگری در حوزه  ICT است که با هوشمند سازی اجزای کسب و کار ما و جمع آوری و تحلیل اطلاعات فراوان و دقیق کسب و کار، تسهیل ارتباطات مشتری ان با کسب و کار، ارائه خدمات مشتری مدارانه و شخصی سازی شده بهتر و حتی اعتماد سازی بیشتر را فراهم می سازد. این مقاله ابعاد و تأثیرات IoT بر توسعه تجارت الکترونیک در ایران و جهان را بررسی و مقایسه می‌نماید. کاربردهای مختلف از جمله انبارداری هوشمند، بازاریابی شخصی‌سازی‌شده و خدمات مشتری خودکار تحلیل می گردند. همچنین مزایایی نظیر مقیاس‌پذیری عملیاتی و تعامل بهتر مشتری را مطرح می‌کند و چالش‌هایی از جمله امنیت داده و هزینه‌های بالای پیاده‌سازی را در این حوزه تحلیل می‌نماید. 

رویکرد توسعه سیستم صرافی غیرمتمرکز براساس تکنولوژی بلاکچین

رویکرد توسعه سیستم صرافی غیرمتمرکز براساس تکنولوژی بلاکچین

صفحه 47-54

https://doi.org/10.22034/apj.2025.723058

زهرا قائم مقامی، داوود محمدپور

چکیده امروزه بلاکچین‌ بیشتر به دلیل نقش حیاتی در سیستم‌های ارزهای دیجیتال برای حفظ یک رکورد امن و غیرمتمرکز در تراکنش‌ها شناخته می‌شوند، اما موارد استفاده از آن‌ها به ارزهای دیجیتال محدود نمی‌شود. بلاک چین‌ را می‌توان برای تغییرناپذیر کردن داده‌ها در هر صنعتی مورد استفاده قرار داد. صرافی ارز دیجیتال غیر متمرکز نوع جدیدی از پلتفرم های معاملاتی بازار ارز دیجیتال می­باشد که با حذف تمامی واسطه ها ، امکان معامله بازارهای دیجیتال را فراهم نموده و از تکنولوژِی بلاکچین و قراردادهای هوشمند استفاده می نماید و بسیار ایمن است. به دلیل ضرورت و اهمیت توسعه روزافزون صرافی های غیرمتمرکز دیجیتال برپایه بلاکچین در این مقاله ابتدا به معرفی دستاوردها و مزایای این صرافی ها پرداخته و سپس براساس مطالعه موردی یک سیستم کاربردی پایه برای ایجاد یک صرافی غیرمتمرکز برای خرید و فروش توکن‌ها با استفاده از قراردادهای هوشمند توسعه می یابد. با استفاده از فناوری بلاک‌چین، این سیستم امکان تبادل امن و شفاف توکن‌های VoteCoin را فراهم می‌نماید. رابط کاربری آن با استفاده از React و تعامل با MetaMask به کاربران این امکان را می‌دهد که به راحتی با سیستم ارتباط برقرار کنند و در خرید و فروش توکن‌ها شرکت کنند. این رویکرد بنیانی برای درک کاربردی و ملموس صرافی های غیرمتمرکز دیجیتال و عملکرد آنها فراهم نموده و می‌تواند به عنوان راهنمایی برای توسعه‌دهندگان و کاربران این حوزه باشد.
 

مدیریت موثر انرژی در خانه‌های هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیاء

مدیریت موثر انرژی در خانه‌های هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیاء

صفحه 55-67

https://doi.org/10.22034/apj.2025.723061

علیرضا سهرابی فرید، مهدی بازرگانی، فرهاد قره باغی، پریسا رحمانی، نفیسه فارغ زاده

چکیده اخیرا با افزایش روزافزون نیاز به مصرف بهینه منابع انرژی، مدیریت هوشمند انرژی در خانه­های هوشمند بر بستر اینترنت اشیاء، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است. در این راستا، شناسایی معیارها و پارامترهای مؤثر به‌عنوان گام نخست جهت طراحی، پیاده‌سازی و ارزیابی سامانه‌های موفق، ضروری است. در این مقاله، به بررسی دقیق این معیارها پرداخته و تأثیرات آن‌ها را از منظر عملکرد فنی، امنیتی و مدیریتی بررسی و تحلیل می­نماییم. نتایج پژوهش نشان می دهد، مدیریت انرژی در خانه‌های هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیاء مستلزم تلفیق دقیق معیارهای فنی، مدیریتی، ارزیابی و محیطی است. استفاده از سنسورهای دقیق، انتخاب مناسب پروتکل‌های ارتباطی، بکارگیری پردازش‌های ابری و لبه، و همچنین به‌کارگیری الگوریتم‌های پیش‌بینی و بهینه‌سازی از مهم‌ترین پارامترها در بهبود کارایی سیستم‌ها است. همچنین، توجه به امنیت، حریم خصوصی، انعطاف‌پذیری و هماهنگی با تجهیزات مصرف‌کننده می‌تواند نقش بسزایی در ایجاد یک سامانه هوشمند و بهینه داشته باشد. از سوی دیگر، ارزیابی مداوم عملکرد و استفاده از شاخص‌های کیفی کلیدی به مدیران امکان می‌دهد که با دریافت بازخورد مناسب و بکارگیری الگوریتم‌های خودسازمان‌ده، سامانه را به‌طور مستمر بهبود بخشند. چنین رویکرد جامعی نه تنها بهینه‌سازی مصرف انرژی را تضمین می‌کند بلکه زمینه‌ساز توسعه پایدار، ارتقای امنیت و افزایش کیفیت زندگی در محیط‌های خانه‌های هوشمند خواهد بود.