فصلنامه تخصصی فناوری اطلاعات و ارتباطات

بررسی جواز مشروعیت رمزارزها از منظر فقهی بعنوان یک شیوه نوین پرداخت قراردادی درمناسبات دیجیتالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ورامین، تهران، ایران

2 گروه فناوری اطلاعات، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی ، تهران، ایران

3 دانشکده مهندسی کامپیوتر، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران

10.22034/apj.2022.253919
چکیده
پیشینه و اهداف: رمز ارزها از جمله بیت کوئین از ثمرات توسعه فناوری اطلاعات در نظام مالی بین المللی و حتی داخلی در دهه اخیر می باشند که منافعی همچون توسعه مبادلات ارزی بین المللی و ارزان شدن در مقابل چالشهائی همچون توسعه جرائمی مانند پولشوئی و نقض نظم اقتصادی و مالی کشورها را با خود به همراه داشته اند. از منظر فقه فردی، رمز ارزها یک نوع مال بوده، معاملات آنها ربوی و غرری نیست و بنابراین، در صورتی که مبنای معاملاتی رمز ارزها از منظر شرعی صحیح باشد، مبادله آن مباح است، امّا در صورتی که مبنای معاملاتی رمز ارزها مشروعیت نداشته باشد، معامله آنها باطل و حرام است.
روش‌ها‌: در این پژوهش که از نوع توصیفی-تحلیلی است؛ ما اکثر اسناد فقهی دولتی در مورد تجارت ارزهای دیجیتال را مورد بررسی قرار داده ایم.
یافته‌ها: نتیجه تحقیق حاضر بدین صورت است که به استناد ادله ای مانند قاعده لاضرر، قاعده احترام و قاعده حفظ نظام و قاعده اقدام و قاعده عدالت که همگی مانع از اجرای سیاستهای نادرست پولی و افزایش بی رویه حجم معضل زای پول در نظام اقتصاد اسلامی می شوند.
نتیجه‌گیری: صلاح بر این دیده شده و می شود که تا زمانی که از طرف حاکمیت، نظم حقوقی برای کنترل رمز ارزها در اقتصاد کشور ترتیب داده نشده، از معاملات در زمینه رمز ارزها جلوگیری شود. در عین حال نیاز به تسریع درقاعده گذاری حاکمیت در حوزه رمزارزها در همه ابعاد بویژه درعرصه فقهی آن داریم چون یکی از شیوه های دور زدن تحریمهای ظالمانه بین المللی علیه کشورمان همین روش است که باعث جلوگیری از انزوا می باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Examining the Legitimacy of Cryptocurrencies from a Jurisprudential Perspective as a New Method of Contract Payment in Digital Relations

نویسندگان English

Mehdi Babaeii 1
Mohammad Hadi Zahedi 2
Elham Farahani 3
1 گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ورامین، تهران، ایران
2 گروه فناوری اطلاعات، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی ، تهران، ایران
3 دانشکده مهندسی کامپیوتر، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران
چکیده English

Background and Objectives: The cryptocurrencies, including bitcoins, are the fruits of the development of information technology in the international and even domestic financial system in the last decade. Have brought with them. In the present study, From the point of view of individual jurisprudence, the cryptocurrencies are a kind of property, their transactions are not usury and arrogance, and therefore, if the transaction basis of the cryptocurrencies is correct from the religious point of view, its exchange is permissible, but if the transaction basis of the cryptocurrencies is not legitimate, Their transaction is void and forbidden.
Methods: In this study which is descriptive-analytical; we reviewed most of the governmental jurisprudence documents about cryptocurrency trading.
Findings: The result of the present study is that based on arguments such as the no-harm rule, the rule of respect and the rule of maintaining order, and the rule of action and the rule of justice, which all prevent the implementation of incorrect monetary policies and increase the problematic amount of money in the Islamic economic system.
Conclusion: It is advisable to prevent transactions in the field of currency cryptocurrency until the legal order is established by the government to control the cryptocurrency in the country's economy.

کلیدواژه‌ها English

Cryptocurrency
Government Jurisprudence
Individual Jurisprudence
System Maintenance
Currency Code
Virtual Currency
Digital Currency
Bitcoins
[1]     اخوان، پ.(1396). ارزهای دیجیتال، بیت کوین، بلاک چین و مفاهیم پایه، تهران، آتی نگر.
[2]     فتح الهی، ح. عزمی، ر.( 1396). «ارایه یک مکانیزم پرداخت امن مبتنی بر پول دیجیتال»، در : هفتمین همایش سالانه بانک دارای الکترونیک و نظام های پرداخت، بی جا، بی نا.
[3]     آذر نیوار، م. (1397) «بیت کوین چگونه کار می کند و تراکنش های آن چگونه انجام می شوند؟» بازیابی شده در 25/12/1397، از : . http://www.bazarkhabar.ir/News.aspx ?ID=135189
[4]     هافمن، ن. 1397، بیت کوین به زبان ساده، ترجمه مصطفی دهقان، رشت، داریا.
[5]     Crofton , Isaak ,(2015), Crypto Anarchy  , Lulu.com.
[6]     بجستانی، م. روحانی مقدم، م. (1387). «بررسی ایجاب و قبول در معاملات الکترونیک ». فصلنامه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، پاییز، شماره 13.
[7]     انصاری، م.( 1415 ق). کتاب المکاسب، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
[8]     کاظمی تستری، ا. بی تا، مقابس الانوار و نفائس الاسرار، قم، موسسه آل البیت (ع)
[9]     اردبیلی، ا. (1403 ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
[10]   نائینی، م. (1373).  منیة الطالب فی حاشیة المکاسب، تهران، مکتبة المحمدیة.
[11]   فیروز آبادی، م.( 1415 ق). القاموس المحیط، بیروت، دارالکتب العلمیه.
[12]   ابن منظور،م. ،( 1414 ق).  لسان العرب، چ سوم، بیروت، دار صادر.
[13]   خویی، س. بی تا، مصباح الفقاهة، تقریر محمدعلی توحیدی، بی جا، بی نا.
[14]   موسوی خمینی، س.( 1421 ق)، کتاب البیع، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)
[15]   رهبر، ف و همکاران. (1382). «تعاریف، مفاهیم، آثار و پیامدهای پول شویی»، مجلس و راهبرد، ش 37، ص 16-57.
[16]   پورمحمد، پ. ( 1379).  «بیت کوین را فراموش کنید ! چرا مجرمان برای پول شویی از فورتنایت استفاده می کنند؟»، بازیابی شده از : .https://www.zoomit.ir/2019/1/24/312050
[17]   فاضل م.( 1425 ق). کنز العرفان فی فقه القران، قم، مرتضوی.
[18]   مکارم شیرازی، ن.(1380).  استفتائات جدید: مدرسه الامام­علی­ابن­ابی طالب. سؤال 724، قم، چاپ دوم.
[19]   جوهری، ا،( 1376 ق)، الصحاح : تاج اللغة و صحاح العربیة، تصحیح احمد عبدالغفور عطار، بیروت، دارالعلم للملایین.
[20]   مطرزی، ن. (1397). لمغرب فی ترتیب المعرب، حلب، اسامه بن زید.
[21]   فراهیدی، خ.( 1409 ق).  کتاب العین، چ دوم، قم، هجرت.
[22]   راغب اصفهانی، ح. ( 1412 ق). مفردات ألفاظ القران، بیروت، دارالقلم.
[23]   فیومی، ا. ( 1414 ق).  المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، چ دوم، قم، دارالهجره.
[24]   زمخشری، م. ( 1979).  أساس البلاغة، بیروت، دارصادر .
[25]   باشگاه خبرنگاران جوان. (1396). «اعلام موضع رسمی بانک مرکزی درباره ارزهای دیجیتال / ریسک سرمایه گذاری در ارزهای دیجیتال بالا است»، بازیابی شده در 27/12/1397، از :  https://www.yjc.ir/fa/news/6385147
[26]   سلیمانی پور، م .(1396).  «بررسی فقهی پول مجازی»، تحقیقات مالی اسلامی، ش 2، ص 167-192.
[27]   نواب پور، ع . (1397) «تحلیل فقهی کارکردهای پول تسهیل مهار تورم های رمزنگاری شده (مورد مطالعه بیت کوین)»، اقتصاد اسلامی، ش 72، ص 213-243.
[28]   مشکینی، م، بی تا، مصطلحات الفقه، بی جا، بی نا.
[29]   خراسانی، م. ( 1409 ق). کفایة الاصول، قم، موسسه آل البیت (ع)
[30]   رضایی راد، عبدالحسین. (1389).«گسترده کارآمدی قاعده فقهی لاضرر». فصلنامه حقوق­اسلامی، زمستان، سال هفتم، شماره 25.
[31]   اصفهانی، م .  (1418). حاشیه کتاب المکاسب. تحقیق عباس محمدآل سباع­القطیفی: محقق. قم.
[32]   ایروانی، ع . (بی تا). حاشیه کتاب المکاسب. بی جا .
[33]   اصفهانی، م (1409). الاجاره: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم. چاپ دوم.
[34]   ابهری، ح  و ایزدی فرد، ع .(1389).«ضمان غاصب نسبت به منافع در فقه اسلامی و حقوق مدنی ایران». مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی، پاییز و زمستان، شماره دوم، سال چهل و سوم.
[35]   جمال زاده، ن، (1387).«عدالت سیاسی و اجتماعی در سه رهیافت فقهی، فلسفی و جامعه شناختی» .فصلنامه دانش سیاسی، سال چهارم، شماره دوم، پاییز و زمستان 1387 .
[36]   معصومی نیا، غ .ع . (1398). پول های مجازی در ترازوی شرع. خبرگزاری ایکنا، شناسه 3834024.
[37]   موسویان، س. ع . (1397). معاملات پول مجازی از نوع غرری است و اشکال شرعی دارد. پورتال بانکداری اسلامی پژوهشکده پولی و بانکی، شناسه 293601.
[38]   فاضل، م. ج. (1397). گزارش نشست «بیت کوین یا پول های مجازی» . پایگاه مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام.
[39]   خوش اخلاق، م. (1397). پول مجازی از دیدگاه فقه حکومتی. پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل، شناسه 12722.
[40]   ترابی، م. (1397). بررسی جایگاه پول دیجیتال بیت کوین در نظام پولی و احکام فقهی آن. هفته نامه افق حوزه، نشریه فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ارگان رسمی مرکز مدیریت حوزه های علمیه، شناسه 405548.
[41]   محقق نیا، م. ج. (1398). پشتوانه ارزهای مجازی میزان مقبولیت آنهاست. پورتال بانکداری اسلامی پژوهشکده پولی و بانکی، شناسه 304399.
[42]   ذوالفقاری، م.، و سیدیان، س . م. (1391). فقه حکومتی ؛ چیستی، چرایی، چگونگی . دو فصلنامه معرفت سیاسی، 4(7).
[43]   اسماعیلی، ا. (1373). اکل مال به باطل در بینش فقهی شیخ انصاری و محله فقه، 1 (1).
[44]   نظری، ح. (1397). اشکال شرعی معامله «بیت کوین» چیست؟ پورتال بانکداری اسلامی پژوهشکده پولی و بانکی، شناسه 293613.