مروری جامع بر کاربردها و چالشهای دوقلوهای دیجیتال در پزشکی و سلامت
دوره 6، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 25-49
https://doi.org/10.22034/apj.2026.2077879.1059
محمدحسین روزبهانی
چکیده همزمان با رشد سریع کلاندادهها و پیشرفتهای علم داده و هوش مصنوعی، پتانسیل توسعه دوقلوی دیجیتال بهطور قابل توجهی تسریع یافته است که در آن یک کپی مجازی که در حال بهروزرسانی بلادرنگ از موجودیت فیزیکی است تحلیل، شبیهسازی و پیشبینی اختلالات عملکرد مربوط به یک شی یا فرآیند دنیای واقعی را امکانپذیر میکند. اخیرا کاربردهای دوقلوهای دیجیتال هم در مجامع علمی و هم در صنایع مختلف دولتی و نظامی گسترش چشمگیری داشته است و بخش بهداشت و درمان نیز مستثنی نبوده است. مفهوم دوقلوی دیجیتال برای سلامت نویدبخش تحولی در سیستمهای درمان از جمله مدیریت و ارائه خدمات، درمان و پیشگیری از بیماری، حفظ سلامت و در نهایت بهبود زندگی انسان است. با توانایی جمعآوری و تحلیل انبوهی از دادهها از منابع مختلف، دوقلوهای دیجیتال میتوانند روند درمانی شخصیسازیشده را بر اساس ویژگیهای فردی، سابقه پزشکی و دادههای فیزیولوژیکی بیمار ارائه دهند. تحلیلهای پیشبینیکننده و مداخلات پیشگیرانه و امکان تشخیص زودهنگام مخاطرات و بیماریها به کمک الگوریتمهای یادگیری ماشین امکانپذیر میشود. دوقلوهای دیجیتال میتوانند با تحلیل فرآیندهای درمان و تخصیص منابع، عملیات بالینی را بهینه کنند و منجر به رویههای درمان سادهتر و سریعتر شوند. این مقاله مروری بر کاربردهای فعلی و بالقوه دوقلوهای دیجیتال در پزشکی ارائه میدهد، الزامات پیادهسازی و مؤلفههای اصلی و مدلهای موجود معماری دوقلوی دیجیتال در پزشکی را معرفی میکند و چشمانداز فعلی فرصتهای باز تحقیقاتی را بررسی میکند. این مقاله نشان میدهد که چگونه تلفیق فناوریها و ابزارهای توانمندساز مختلف مانند هوش مصنوعی، مدلهای زبانی بزرگ و مدلسازی مکانیکی راه را برای رفع محدودیت و پذیرش بالینی و پیاده سازی دوقلوهای دیجیتال هموار میکنند. این مقاله همچنین به دانشمندان داده، پزشکان و سیاستگذاران در ایجاد دوقلوهای دیجیتال پزشکی در آینده و آوردن این پارادایم نوظهور از تئوری به عمل کمک خواهد کرد.

